Use of Funds: เขียนแผนใช้เงินที่ผูกกับ Milestone ของรอบระดมทุนถัดไป
แผนใช้เงินที่นักลงทุนอยากเห็นไม่ใช่กราฟวงกลม วิธีแยกค่าใช้จ่ายพื้นฐาน งบของแต่ละ Milestone และเงินสำรอง พร้อมแผนขั้นต่ำเมื่อได้เงินไม่ครบ และตารางติดตามรายเดือน
ในบทความนี้
สไลด์ Use of Funds ใน Pitch Deck ส่วนใหญ่เป็นกราฟวงกลมหนึ่งรูป เช่น พัฒนาผลิตภัณฑ์ 40% การตลาด 30% ทีมงาน 20% อื่น ๆ 10% นักลงทุนเห็นแล้วรู้แค่ว่าเงินจะไปอยู่หมวดไหน แต่ไม่รู้ว่าเงินแต่ละก้อนจะซื้อผลลัพธ์อะไร และบริษัทจะรู้ได้อย่างไรว่าแผนเดินตามที่บอกไว้
บทความนี้ให้วิธีเขียนแผนใช้เงินที่ผูกกับ Milestone ของรอบระดมทุนถัดไป ตั้งแต่การแยกงบเป็นค่าใช้จ่ายพื้นฐานกับงบของแต่ละ Milestone ตัวอย่างตารางที่ใช้ในสไลด์ได้ทันที แผนขั้นต่ำเมื่อได้เงินไม่ครบเป้า และตารางติดตามรายเดือนหลังเงินเข้าบัญชี
กราฟวงกลมตอบคำถามของนักลงทุนไม่ได้
นักลงทุนอ่านแผนใช้เงินเพื่อตอบสามคำถาม ข้อแรก เงินก้อนนี้พาบริษัทไปถึงจุดไหน ข้อสอง จุดนั้นทำให้ระดมทุนรอบถัดไปได้ที่มูลค่าสูงกว่าหรือไม่ ข้อสาม ถ้าแผนช้ากว่าที่คิด ผู้ก่อตั้งจะปรับอย่างไร กราฟที่แบ่งตามหมวดค่าใช้จ่ายตอบได้แค่ว่าเงินออกไปทางไหน ไม่ได้บอกว่าได้อะไรกลับมา
Geoff Ralston จาก Y Combinator เขียนไว้ในคู่มือระดมทุนรอบ Seed ว่า บริษัทที่ยังต้องระดมทุนอีกควรระดมเงินให้พอถึง Milestone ถัดไปที่ทำให้ระดมทุนได้ ซึ่งมักอยู่ห่างออกไป 12–18 เดือน แผนใช้เงินที่ดีจึงต้องเล่าจาก Milestone ย้อนกลับมาที่เงิน ไม่ใช่จากหมวดค่าใช้จ่าย ถ้ายังไม่ได้คำนวณขนาดรอบ ดูวิธีใน ระดมทุนเท่าไรดี ก่อน
แยกเงินเป็นสามส่วน
- ค่าใช้จ่ายพื้นฐาน คือเงินที่ต้องจ่ายเพื่อให้บริษัทเดินต่อได้ แม้ไม่ทำอะไรเพิ่ม เช่นเงินเดือนทีมเดิม ค่าเช่า ค่าบัญชี และค่าระบบ ส่วนนี้ไม่ผูกกับ Milestone ข้อใดข้อหนึ่ง แต่ต้องแสดงแยก เพราะเป็นตัวกำหนดว่าเงินจะหมดเร็วแค่ไหนถ้างานอื่นหยุดทั้งหมด
- งบของแต่ละ Milestone คือเงินที่จ่ายเพิ่มเพื่อให้ถึงเป้าข้อนั้น เช่นจ้างพนักงานขายเพื่อเพิ่มรายได้ หรือจ้างวิศวกรเพื่อทำฟีเจอร์ที่ลูกค้ารายใหญ่ต้องใช้ แต่ละบรรทัดต้องบอกได้ว่าซื้องานอะไร และวัดผลด้วยตัวเลขอะไรในเดือนไหน
- เงินสำรอง สำหรับแผนที่ช้ากว่ากำหนดหรือรอบถัดไปที่ใช้เวลานานกว่าที่คิด แสดงเป็นจำนวนเงินและจำนวนเดือนของรายจ่าย ไม่ซ่อนไว้ในหมวดอื่น
Milestone ที่ใช้ได้ต้องวัดเป็นตัวเลขและมีเดือนเป้าหมาย เช่นรายได้ประจำต่อเดือน (MRR) อัตราลูกค้าเลิกใช้ (Churn) หรือต้นทุนหาลูกค้าที่คืนทุนได้ในกี่เดือน ดูความหมายของตัวชี้วัดเหล่านี้ใน MRR, Churn และ Cohort และ Unit Economics
ตัวอย่าง: แผนใช้เงิน 15 ล้านบาทผูกกับสาม Milestone
ตัวอย่างสมมติ Startup ขายซอฟต์แวร์แบบสมัครสมาชิกให้ธุรกิจ มีรายได้ประจำเดือนละ 300,000 บาท ระดมทุน 15,000,000 บาท วางแผน 18 เดือน ตั้ง Milestone ให้ถึงภายในเดือนที่ 12 ส่วนที่เหลือเป็นช่วงระดมทุนรอบถัดไป แผนนี้คิดเฉพาะรายจ่าย ไม่หักรายรับที่จะเพิ่มขึ้น เพื่อให้เป็นกรณีที่ระมัดระวัง
| ส่วนของแผน | เงินซื้องานอะไร | ตัววัดและเดือนเป้าหมาย | งบ 18 เดือน | สัดส่วน |
|---|---|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายพื้นฐาน | ทีมเดิม สำนักงาน บัญชี ระบบ | เดือนละ 300,000 บาท | 5,400,000 | 36% |
| Milestone 1: รายได้ | พนักงานขาย 2 คน และงบการตลาด | MRR 1,000,000 บาท ภายในเดือนที่ 12 | 4,200,000 | 28% |
| Milestone 2: รักษาลูกค้า | ผู้ดูแลลูกค้า 1 คน ระบบและคู่มือเริ่มใช้งาน | Churn ไม่เกิน 2% ต่อเดือน เฉลี่ย 3 เดือนล่าสุด ณ เดือนที่ 12 | 1,200,000 | 8% |
| Milestone 3: ลูกค้ารายใหญ่ | วิศวกร 2 คน ทำฟีเจอร์เชื่อมระบบบัญชีของลูกค้า | ใช้งานจริงกับลูกค้า 5 ราย ภายในเดือนที่ 9 | 2,700,000 | 18% |
| เงินสำรอง | รายจ่ายเฉลี่ยราว 2 เดือน | ใช้เมื่อแผนช้าหรือรอบถัดไปช้า | 1,500,000 | 10% |
| รวม | – | – | 15,000,000 | 100% |
รายจ่ายตามแผนก่อนเงินสำรองรวม 13,500,000 บาท หรือเฉลี่ยเดือนละ 750,000 บาท เงินสำรอง 1,500,000 บาทจึงเท่ากับรายจ่ายเฉลี่ย 2 เดือน ตารางแบบนี้ใส่ในสไลด์เดียวได้ และตอบคำถามแรกของนักลงทุนได้ในตัว คือเงินแต่ละก้อนซื้ออะไร และจะรู้ผลเมื่อไร
เพิ่มอีกสองอย่างให้แต่ละ Milestone ในเอกสารประกอบ อย่างแรกคือตัววัดระหว่างทาง ที่เห็นผลก่อนถึงเดือนเป้าหมาย เช่นจำนวนดีลใน Pipeline ของพนักงานขาย หรือวันที่ส่งฟีเจอร์ให้ลูกค้ารายแรกทดลอง อย่างที่สองคือจุดตัดสินใจ เช่น "ถ้าเดือนที่ 6 MRR ยังไม่ถึง 550,000 บาท จะลดงบการตลาดลงครึ่งหนึ่งแล้วย้ายเงินไปเป็นเงินสำรอง" ผู้ก่อตั้งที่เขียนจุดตัดสินใจไว้ล่วงหน้าแสดงให้นักลงทุนเห็นว่าคิดเรื่องความเสี่ยงไว้แล้ว
เตรียมแผนขั้นต่ำเผื่อได้เงินไม่ครบ
คู่มือของ Y Combinator ฉบับเดียวกันแนะนำให้ทำแผนหลายแบบตามจำนวนเงินที่อาจระดมได้ และอธิบายให้ได้ว่าบริษัทจะไปต่อได้ทั้งเมื่อได้เงินครบและเมื่อได้น้อยกว่านั้น แผนขั้นต่ำต้องบอกชัดว่า Milestone ข้อไหนถูกตัด ข้อไหนลดเป้า และข้อไหนเลื่อนไปรอบหน้า
ต่อจากตัวอย่าง ถ้าระดมได้เพียง 10,000,000 บาท ค่าใช้จ่ายพื้นฐาน 5,400,000 บาทยังต้องจ่ายเท่าเดิม Milestone 1 เหลือพนักงานขาย 1 คนและงบการตลาดที่ลดลง รวม 3,000,000 บาท และลดเป้าเป็น MRR 700,000 บาท Milestone 2 ไม่จ้างคนเพิ่ม ผู้ก่อตั้งดูแลลูกค้าเองและใช้งบเฉพาะระบบและคู่มือ 600,000 บาท Milestone 3 เลื่อนไปรอบหน้า และเงินสำรองเหลือ 1,000,000 บาท
| ส่วนของแผน | แผนเต็ม 15 ล้านบาท | แผนขั้นต่ำ 10 ล้านบาท | สิ่งที่เปลี่ยน |
|---|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายพื้นฐาน | 5,400,000 | 5,400,000 | เท่าเดิม |
| Milestone 1: รายได้ | 4,200,000 | 3,000,000 | เป้า MRR ลดจาก 1,000,000 เป็น 700,000 บาท |
| Milestone 2: รักษาลูกค้า | 1,200,000 | 600,000 | เป้าเดิม ผู้ก่อตั้งดูแลลูกค้าเอง |
| Milestone 3: ลูกค้ารายใหญ่ | 2,700,000 | 0 | เลื่อนไปรอบหน้า |
| เงินสำรอง | 1,500,000 | 1,000,000 | – |
| รวม | 15,000,000 | 10,000,000 | – |
สิ่งที่ตารางนี้บอกนักลงทุนคือ ค่าใช้จ่ายพื้นฐานไม่ลดตามเงินที่ได้ ทุกบาทที่ขาดจากเป้าจึงตัดจากงบของ Milestone โดยตรง ถ้าแผนขั้นต่ำพาบริษัทไปถึง Milestone ที่ยังระดมทุนรอบถัดไปได้ ผู้ก่อตั้งปิดรอบที่ยอดต่ำกว่าเป้าได้อย่างมั่นใจ ถ้าไปไม่ถึง ต้องรู้ตั้งแต่ก่อนเริ่มคุยกับนักลงทุน
หลังเงินเข้า: ติดตามงบคู่กับ Milestone ทุกเดือน
แผนใช้เงินมีประโยชน์ต่อเมื่อนำมาเทียบกับของจริงทุกเดือน ใช้ตารางเดียวที่มีทั้งเงินและผล เพราะใช้เงินตรงตามแผนแต่ผลไม่มา เป็นสัญญาณที่แย่กว่าใช้เงินเกินแต่ผลมาตามเป้า
| ส่วนของแผน | งบสะสมตามแผน | ใช้จริง | ผลต่าง | ตัววัดตามแผน | ตัววัดจริง |
|---|---|---|---|---|---|
| ค่าใช้จ่ายพื้นฐาน | 1,800,000 | 1,790,000 | −10,000 | – | – |
| Milestone 1: รายได้ | 1,320,000 | 1,450,000 | +130,000 | MRR 550,000 | MRR 480,000 |
| Milestone 2: รักษาลูกค้า | 350,000 | 340,000 | −10,000 | Churn ไม่เกิน 3% | Churn 2.6% |
| Milestone 3: ลูกค้ารายใหญ่ | 900,000 | 780,000 | −120,000 | ทดลองกับลูกค้า 2 ราย | ทดลอง 1 ราย |
ในตัวอย่างนี้ Milestone 1 ใช้เงินเกินแผน 130,000 บาท แต่ MRR ต่ำกว่าแผน 70,000 บาท ซึ่งถึงจุดตัดสินใจที่เขียนไว้แล้ว ผู้ก่อตั้งต้องดูว่าปัญหาอยู่ที่ช่องทางการตลาด ราคา หรือความเร็วในการปิดการขาย ก่อนเพิ่มเงินลงไปอีก ส่วน Milestone 3 ใช้เงินน้อยกว่าแผนเพราะจ้างวิศวกรคนที่สองช้า งานจึงช้าตาม เงินที่เหลือไม่ใช่เงินที่ประหยัดได้
รายงานตารางนี้ใน Investor Update รายเดือน และในเอกสารประชุมคณะกรรมการ ถ้าจะย้ายเงินข้าม Milestone ให้ตกลงเกณฑ์ไว้ล่วงหน้า เช่นย้ายเกิน 10% ของเงินที่ระดมได้ต้องแจ้งคณะกรรมการก่อน และตรวจสัญญาผู้ถือหุ้นด้วย เพราะบางฉบับกำหนดให้งบประมาณประจำปีเป็นเรื่องที่คณะกรรมการต้องอนุมัติ ดู คณะกรรมการบริษัทหลังรับเงินลงทุน (เกณฑ์ 10% เป็นตัวอย่างสมมติ)
เริ่มจากตรงไหน
- เขียน Milestone 2–3 ข้อที่นักลงทุนรอบถัดไปต้องเห็น แต่ละข้อมีตัวเลขและเดือนเป้าหมาย
- คำนวณค่าใช้จ่ายพื้นฐานต่อเดือนแยกออกมาก่อน แล้วไล่ทีละ Milestone ว่าต้องจ้างใครและจ่ายอะไรเพิ่ม
- ใส่เงินสำรองเป็นจำนวนเดือนของรายจ่าย แล้วรวมให้ตรงกับขนาดรอบและแผนเงินสดรายเดือนใน Burn Rate และ Runway
- เขียนตัววัดระหว่างทางและจุดตัดสินใจของแต่ละ Milestone
- ทำแผนขั้นต่ำว่าถ้าได้เงินน้อยกว่าเป้าจะตัด ลด หรือเลื่อนอะไร
- ใส่ตารางแผนเต็มในสไลด์ Use of Funds ของ Pitch Deck และเตรียมตารางติดตามรายเดือนไว้ใช้ตั้งแต่เดือนแรกที่เงินเข้า
บริษัทและตัวเลขทั้งหมดในบทความเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อการอธิบาย ไม่ใช่ค่าเฉลี่ยของตลาด บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำการลงทุนหรือคำแนะนำทางกฎหมายสำหรับบริษัทใดบริษัทหนึ่ง ตรวจแหล่งข้อมูลเมื่อพฤศจิกายน 2569